Emerytura w Danii: przewodnik dla Polaków

Duński system emerytalny uznawany jest za jeden z najbardziej stabilnych, ale i najbardziej rygorystycznych w Europie. Dla tysięcy Polaków pracujących lub mieszkających w tym kraju, zrozumienie zasad przyznawania świadczeń jest kluczem do zabezpieczenia przyszłości finansowej. W obliczu zapowiadanych zmian w tzw. emeryturze Arne, redakcja portalu Polonia.dk przygotowała kompleksowe kompendium wiedzy o duńskich świadczeniach emerytalnych, zasadach wyliczania stażu oraz koordynacji unijnej.

Trzy filary duńskiego systemu emerytalnego

System emerytalny w Danii opiera się na trzech głównych obszarach:

• Folkepension (Emerytura państwowa) – powszechne świadczenie finansowane z podatków, przysługujące po osiągnięciu ustawowego wieku emerytalnego. W 2026 roku wiek ten wynosi zasadniczo 67 lat.
• ATP (Arbejdsmarkedets Tillæggspension) – obowiązkowy program emerytury uzupełniającej, oparty na comiesięcznych składkach potrącanych z pensji przez pracodawcę.
• Pensionsordning (Fundusze branżowe i prywatne) – dodatkowe oszczędności gromadzone w ramach umów zbiorowych lub indywidualnych polis.

Folkepension – ile lat trzeba przepracować?

Dla obywateli państw UE/EOG, w tym Polski, prawo do duńskiej emerytury państwowej przysługuje na zasadzie proporcjonalności. Pełne świadczenie (full folkepension) przysługuje osobom, które mieszkały i pracowały w Danii przez minimum 40 lat (licząc od 15. roku życia).

Jeżeli okres ten jest krótszy, wysokość emerytury wylicza się ułamkowo – za każdy rok legalnego pobytu i pracy przysługuje 1/40 pełnej stawki. Oznacza to, że osoba z 10-letnim stażem w Danii otrzyma dokładnie 25% podstawowego świadczenia państwowego. O emeryturę można wnioskować najwcześniej na 6 miesięcy przed osiągnięciem wieku emerytalnego za pośrednictwem platformy urzędowej Borger.dk.

Emerytura „Arne” (Tidlig Pension) – najnowsze reformy

Tidlig pension, potocznie nazywana emeryturą Arne, to program wcześniejszego schodzenia z rynku pracy stworzony z myślą o osobach z bardzo długim stażem zawodowym, często w trudnych warunkach fizycznych.

Rząd ogłosił plan głębokiej reformy tego świadczenia, która ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Najważniejsze założenia projektu ustawy obejmują:

• Podwyżka wypłat: Świadczenie wzrośnie o 3 095 koron miesięcznie (z obecnych 15 650 kr do 18 745 kr przed opodatkowaniem).
• Blokada wieku emerytalnego: Dla roczników 1963–1965 wiek przejścia zostanie utrzymany na poziomie 64 lat (anulowano planowane podwyższenie progu do 65 lat).
• Łagodniejsze kryteria: Obniżono wymagany staż pracy z 42-44 lat do 41-44 lat (weryfikowany w wieku 61 lub 62 lat w zależności od rocznika).

Inne formy wcześniejszego odpoczynku

Poza emeryturą Arne, w Danii funkcjonują inne rozwiązania dla osób niemogących kontynuować pracy:

• Seniorpension (Emerytura senioralna): Przeznaczona dla osób, których zdolność do pracy jest trwale ograniczona do maksymalnie 15 godzin tygodniowo z powodów zdrowotnych, a do wieku emerytalnego pozostało im nie więcej niż 6 lat.
• Førtidspension (Renta inwalidzka/wcześniejsza): Przyznawana w sytuacjach, gdy utrata zdolności do pracy jest całkowita i permanentna, bez względu na wiek metrykalny.

Jak wylicza się staż pracy i składki ATP?

Podstawą wyliczania uprawnień do wcześniejszych emerytur jest historia składek ATP. Miesięczna składka wynosi 297 kr, z czego 1/3 (99 kr) pokrywa pracownik, a 2/3 (198 kr) dopłaca pracodawca. Do stażu emerytalnego zaliczane są kwartały, w których na konto wpłynęły pełne składki. System automatycznie uwzględnia również wybrane okresy nieskładkowe, o ile odprowadzano od nich wyrównanie, np. pobieranie zasiłku dla bezrobotnych (dagpenge) czy zasiłków chorobowych.

Dla osób prowadzących własną działalność gospodarczą (selvstændig) zasada jest inna: przedsiębiorcy nie mają automatycznego obowiązku opłacania ATP, jednak mogą robić to dobrowolnie. Brak opłacania składek ATP na własnej działalności drastycznie zmniejsza szanse na uzyskanie emerytury Arne, dlatego kluczowe jest samodzielne kontrolowanie tego parametru.

Instrukcja: Jak sprawdzić swój staż na Borger.dk?

Aby zweryfikować stan swoich składek i prognozowaną emeryturę, należy wykonać następujące kroki:

• Zalogować się za pomocą kodu MitID na oficjalnym portalu administracji państwowej Borger.dk.
• Przejść do sekcji "Pension og efterløn", a następnie wybrać zakładkę "Tidlig pension" lub "ATP Livslang Pension".
• Uruchomić dedykowany cyfrowy kalkulator, który pobierze dane z rejestrów Udbetaling Danmark i wskaże precyzyjną liczbę zaliczonych lat oraz kwartałów pracy.

Łączenie stażu z Polski i Danii

Zgodnie z unijnym rozporządzeniem o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, lata przepracowane w Polsce podlegają sumowaniu z latami przepracowanymi w Danii w celu ustalenia samego prawa do emerytury.

Jeżeli do uzyskania prawa do duńskiego świadczenia brakuje lat, duński urząd uwzględni okresy ubezpieczenia w ZUS. Należy jednak pamiętać, że każda instytucja (ZUS w Polsce i Udbetaling Danmark w Danii) będzie wypłacać swoje świadczenie proporcjonalnie do okresu ubezpieczenia w danym kraju. Transfer kapitału jest w pełni legalny, a wypracowane duńskie świadczenie może być wypłacane na konto w Polsce.