12 tygodni urlopu po śmierci drugiego rodzica

12 tygodni urlopu żałobnego z prawem do zasiłku w przypadku śmierci drugiego rodzica Waszego dziecka – to główne założenie nowego projektu ustawy, który 8 października 2026 roku trafił do Folketingu. Świadczenie będzie przysługiwać po spełnieniu standardowych warunków dotyczących zatrudnienia. Choć to temat niezwykle trudny i bolesny, warto znać swoje prawa, zanim życie zmusi nas do szukania takich informacji. Co niezwykle ważne, nowe przepisy obejmą również rodziców po rozwodzie, w separacji czy takich, którzy nigdy nie mieszkali razem.

Projekt oznaczony symbolem L 59 złożyła minister zatrudnienia Ane Halsboe-Jørgensen. Nowe przepisy mają znowelizować duńską ustawę o urlopach rodzicielskich (barselsloven) i – jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem – wejdą w życie 1 stycznia 2027 roku. Pierwsze czytanie projektu w parlamencie zaplanowano na 22 października 2026 roku.

Co dokładnie ma się zmienić?

Rodzic dziecka poniżej 18. roku życia otrzyma prawo do 12 tygodni tzw. sorgorlov, czyli urlopu żałobnego, w razie śmierci drugiego rodzica. Czas ten będzie odliczany od dnia następującego po dniu zgonu. Co ważne, formalności ograniczono do minimum – nie trzeba będzie przedstawiać żadnego zaświadczenia lekarskiego, ponieważ prawo do urlopu zacznie obowiązywać automatycznie z chwilą stwierdzenia zgonu.

Wymiar tego urlopu jest z góry określony i wynosi dokładnie 12 tygodni. Można oczywiście wykorzystać mniej czasu, ale nie ma możliwości jego wydłużenia ani przesunięcia. Ustawa przewiduje także opcję całkowitego lub częściowego powrotu do pracy w trakcie trwania wolnego. W przypadku powrotu na część etatu (za zgodą pracodawcy), wypłacany zasiłek zostanie odpowiednio zmniejszony. Z kolei za tygodnie, w których zdecydujemy się pracować w pełnym wymiarze godzin, świadczenie za dany okres bezpowrotnie wygaśnie.

A jak wygląda kwestia pieniędzy?

W czasie urlopu ma przysługiwać zasiłek rodzicielski (barselsdagpenge). Warunkiem jego otrzymania jest spełnienie standardowych wymogów dotyczących stażu i czasu pracy, które różnią się w zależności od tego, czy pracujecie na etacie, czy prowadzicie własną działalność.

Co w sytuacji, gdy nie spełniacie tych kryteriów – na przykład pobierając zasiłek socjalny (kontanthjælp)? Wówczas w trakcie urlopu żałobnego nadal będziecie otrzymywać swoje dotychczasowe świadczenie. Urząd pracy (Jobcenter) zwolni Was w tym okresie z obowiązku poszukiwania zatrudnienia i pozostawania w gotowości do pracy. Warto podkreślić, że samo prawo do wolnego przysługuje niezależnie od tego, czy kwalifikujecie się do zasiłku barselsdagpenge.

Kogo dotyczą nowe przepisy? Najważniejszy warunek

Ustawa odnosi się wyłącznie do rodziców prawnych w rozumieniu duńskiego prawa o dzieciach (børneloven). Nowe regulacje nie obejmą tzw. rodziców społecznych (social forælder), nawet jeśli na co dzień mieszkają i wychowują dziecko.

Aby móc ubiegać się o urlop, w chwili śmierci drugiego rodzica musicie mieć wspólne dziecko, które nie ukończyło jeszcze 18 lat. Projekt wyraźnie jednak zaznacza, że nie ma znaczenia, czy jako rodzice mieszkaliście razem, ani z kim dziecko będzie przebywać w trakcie Waszego urlopu. Przepisy obejmują więc w pełni rodziców po rozwodzie, w separacji oraz takich, którzy nigdy nie tworzyli wspólnego gospodarstwa domowego. Jedynym warunkiem jest to, by zmarły był w świetle prawa drugim rodzicem Waszego dziecka.

Trzeba również pamiętać, że nowe prawo zadziała tylko wtedy, gdy tragedia wydarzy się 1 stycznia 2027 roku lub później. Przepisy nie będą działać wstecz i nie obejmą zgonów sprzed tej daty.

Koszty i dalsze kroki

Zgodnie z szacunkami zawartymi w projekcie, dodatkowe wydatki państwa na wypłatę barselsdagpenge wyniosą około 31,7 miliona koron rocznie, począwszy od 2027 roku. Rząd zakłada, że rocznie w tak trudnej sytuacji może znaleźć się około 1100 rodzin w Danii.

Pamiętajcie, że na razie to jedynie projekt ustawy. Przepisy staną się oficjalnym prawem dopiero po przejściu całej ścieżki legislacyjnej i przegłosowaniu ich przez Folketing. Będziemy trzymać rękę na pulsie i damy Wam znać, gdy dojdzie do ostatecznego głosowania.

Źródła:

Tekst projektu: folketingstidende.dk

Folketing: ft.dk

Lovguiden: lovguiden.dk

Zdjęcie: Fot. mrhayata / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0